Hoofdstuk 10

De gitaren
aan het lachen brengen

Coimbra verschijnt als uit het niets na een verrassende draai in de weg en de verbeelding voert je onmiddellijk terug naar de tijden van martelaren en heiligen. De volledige overblijfselen van de H.Elisabeth van Portugal worden daar in een basiliek op de heuvelrug bewaard. Bovenop de heuvel, waar de beroemde fado-festivals elk jaar plaatsvinden, laat de Universiteit van Coimbra zoals een uitstekende gitaar de klank weerklinken van het hart van Portugal. Coimbra is trots. Met alle recht. Hier in deze fabelachtige stad aan de oevers van de Mondego, huist het geheim. De enig overblijvende zieneres van de Cova da Iria woont hier achter zeer hoge muren.

De karmel van Coimbra rust op de kant van een heuvel, een massieve witte enclave met smaragdgroene deuren, een gekroonde rots aan de ene vinger van deze historische berg. Hier, waar de Rua Santa Theresa kruist met de Avenida Dias da Silva, heeft Lucia dos Santos de nieuwsgierigheid van de wereld doorstaan in de tweede helft van de snelst veranderende eeuw in de geschiedenis.

Geboren zeven maanden voor Pius X zijn veroordeling van het modernisme publiceerde, heeft ze zeven andere pausen de Stoel van Petrus zien innemen. Ze heeft verschillende van hen zelfs persoonlijk ontmoet. Ze kwam hier in dit klooster kort na het einde van de Tweede Wereldoorlog, en heeft de Koreaanse oorlog, Vietnam en het conflict in de Perzische golf gevolgd. Ze heeft het communisme het grootste deel van de wereld zien verslinden. Ze observeert nu zelfs de zogenaamde en veel gepubliceerde ‘instorting’ ervan.

Geboren voor de uitvinding van de radio, heeft ze foto’s zien teruggezonden worden van Pluto. Ze heeft de talloze tirannen overleefd, dictators en gekken die de wereld duizendjarige ‘reichen’ hebben beloofd, de begrafenis van het kapitalisme en de uitroeiing van de Kerk. Over haar privéleven, weg van de spiedende ogen van de media en religieuze fanatici, weten we bijna niets. De tijd zal ons de precieze details van haar verborgen leven leren langs geschreven verslagen, maar van haar eigenlijke leven kunnen we maar zeker zijn van één iets : ze bidt elke dag haar rozenkrans.

Foto’s van deze unieke Karmelietes, als volwassene, tonen een dramatische uitdrukking, die onbewogen blijft zelfs in de aanwezigheid van pausen en pelgrims. Bij gelegenheden is ze teruggekeerd naar het monumentale heiligdom dat nu de azinhiera boom omringt. Haar gezicht drukt een duidelijke vreugde uit, waarvan we de bron zeker moeten gaan zoeken op die dag in oktober 1917, tegen het Feest van Sacramentsdag dat Jezus zo apprecieerde, toen de zon haar thuis in de hemel verliet en de zielen en harten van 70.000 mensen in die beroemde Cova in Portugal opvoedde.

Haar uitdrukking verraadt voldoende een leven van scrupuleuze verantwoordelijkheid. Maar een speciaal kenmerk doet alle andere in het niets verzinken. In haar ogen schijnt vrijheid. Vrijheid geboren uit de miniatuurwind die de bomen op de heuvels van Aljustrel doet bewegen, de rotsen van de Cabeço afkoelt en de bloemen in de Cova da Iria buigt. Vrijheid zoals de wind die de bewegende vingers van de fadospelers verwekken. Vrijheid van deze wereld. Dat is het geheim van de heiligen. Dat is het dat gitaren aan het lachen brengt.

Wanneer men de Karmel van Coimbra aanschouwt, wordt men eraan herinnerd dat God een van de beste vertellers is. Achter de hoge muren van de karmel, plaatste Hij deze uitverkoren vrouw. En Hij bewaarde haar daar goed. Zoals een prinses achter de muren van een kasteel, zo werkt ze op onze verbeelding, verwondert ze ons, zodat de rest van het verhaal dat Hij aan het vertellen is, uit onze verbeelding wordt gehaald.

Velen hebben geprobeerd het belang van het grote geheim in te schatten. Niemand kan bewijzen dat hij erin geslaagd is. Velen hebben geprobeerd de bewaarster van het geheim in het licht te lokken om haar die 24 lijnen op een blad papier die het geheim bevatten, te ontfutselen. Ze mislukten allen.

48 Jaren lang, sinds haar vertrek uit haar vorige klooster in Tuy, is ze het middelpunt van meedogenloze belangstelling, uitzinnige speculatie, misplaatste verering, politieke en kerkelijke druk geweest. Maar nooit werd haar vastberadenheid meer op de proef gesteld, haar persoonlijkheid meer getest en haar integriteit meer bedreigd dan in het jaar 1992, wanneer het erop leek dat de hele wereld door de witte muren van deze karmel wou breken.

Die verhoogde druk was het resultaat van een feit: het feit dat Zuster Lucia sinds 1960 het zwijgen opgelegd is. Toch blijven zij die weigeren te erkennen dat Johannes Paulus duidelijk en openbaar gezegd heeft dat de toewijding van Rusland zoals ze gevraagd is door O.L.Vrouw van Fatima niet uitgevoerd is, proberen hun houding te verantwoorden door te beweren dat Zuster Lucia het met hen eens is. Ze kunnen dit alleen maar doen omdat ze zelf niet kan antwoorden en zichzelf niet kan verdedigen zonder de toestemming van Kardinaal Ratzinger zelf.

Zoals J. Kaess uitlegt: "Het Fatima establishment blijft volhouden dat de toewijding plaats heeft gehad. Maar ze kunnen geen enkel bewijs aanvoeren." Ten eerste "werd Rusland niet vermeld in de (1984) ceremonie en kunnen ze niet bewijzen dat meer dan een paar honderd bisschoppen meededen." Ten tweede "was de ceremonie van 1984 geen openbare daad. Ook al was er een openbare ceremonie, niemand in de wereld wist dat het iets te maken had met de collegiale toewijding tot vijf jaar later, toen de "tekenen aan de wand" verschenen in de Sovjetunie."¹¹⁸

Helaas voor het establishment, want de katholieke wereld heeft een beter geheugen dan ze hoopten. Na 40 jaar gewacht te hebben op de toewijding van Rusland, werd er de katholieken op het einde van de jaren ’80 verteld: "Oh, tussen haakjes, dat werd in 1984 gedaan." Maar natuurlijk weet de hele wereld dat het niet gedaan is in 1984. De meest vrome, opmerkzame en trouwe helpers van de Paus hadden er niets over gehoord. Plotseling, in 1989, verschijnen er overal foto’s en artikels die de toewijding door Paus Johannes Paulus II op het Sint Pietersplein op 25 maart 1984, tonen.

Het was alsof de FBI in 1989 een nieuwsbulletin de wereld rond zou sturen met de mededeling, "Oh, tussen haakjes, Walt Disney heeft Kennedy vermoord. We hebben het in 1984 bewezen."

Kardinalen, bisschoppen en priesters, en de gelovigen wisten maar al te goed dat de toewijding niet had plaatsgevonden. En zoals Pater Gruner blijft zeggen: "... het is bijna te laat."

Wie de persoon ook was die achter dat heel doorzichtig manoeuvre zat, het is een man die we nooit moeten benijden. In de kringen waar het bon ton is mensen te bedotten was de vergoelijking van de zogenaamde toewijding nog erger dan een grap, het was een faux-pas, een verschrikkelijke fout. Tegen 1992 bengelde het establishment naakt aan het einde van haar Latijn. De mensen eisten een uitleg. De list van 1989 die de gelovigen ervan moest overtuigen dat de toewijding was uitgevoerd, legde de grote leugen bloot. Tegen november van dat jaar was het Fatima-establishment aan het verkondigen dat, in vijf brieven die zogezegd door Zuster Lucia waren geschreven, de laatste Fatima zieneres bevestigde dat de toewijding van Rusland plaats had gevonden. Het establishment ervoer nu dat het snel nog meer specifieke bewijzen moest verzamelen omtrent het feit dat Fatima afgedaan had.

21 maart 1992, het eerste incident. De trein van gebeurtenissen die deze dag veroorzaakte zou 1992 veranderen in een woeste rit voor het establishment. Dat het direct te wijten was aan de niet aflatende druk door Pater Gruner en zijn apostolaat werd duidelijk bevestigd door een van de meest geloofwaardige stemmen van het volledige fenomeen van Fatima.

Abbé Caillon schrijft: "De gebeurtenis werd in gang gezet door een zekere Pater Gruner die ‘een tijdschrift over Fatima leidt’ (benadrukt door de auteur) ‘in Noord-Amerika en die volhoudt dat de toewijding van Rusland niet uitgevoerd is’"¹¹⁹

Pater Messias Coelho legde Abbé Caillon uit: "Dit interview had plaats op initiatief van Dokter Lacerda, die geïrriteerd was door de campagnes van Pater Gruner."¹²⁰ In een brief van 20 december 1991 aan Pater Gruners vertegenwoordiger in Fatima, verklaarde Dokter Lacerda: "Paus Johannes Paulus II voerde deze toewijding uit op 25 maart 1984. En wat Gorbachow, sinds 1985 gedaan heeft kan alleen maar door deze toewijding uitgelegd worden."¹²¹

"Het was daarom nodig," zegt Abbé Caillon, "om tot de bron door te dringen."

Op zaterdag 21 maart 1992 ging een delegatie van 4 mensen naar de Karmel van Coimbra om met de zieneres te overleggen. Het was het feest van de H. Benedictus, dat in de nieuwe liturgische kalender niet meer gevierd of zelfs maar opgemerkt wordt. Maar de datum was ironisch. De verwoesting van Monte Casino tijdens de Tweede Wereldoorlog was niets vergeleken met wat deze bijeenkomst met de geloofwaardigheid van Fort Lucia zou aanrichten.

De groep bestond uit de apostolische gezant voor Portugal, Monseigneur Luciano Angeloni; zijn secretaris, Dokter Francis de Lacerda en Pater Messias Coelho, sinds lang een Fatimist, die tot 1988 vastberaden, samen met Pater Gruner, volhield dat de toewijding van de wereld zoals die op 25 maart 1984 had plaatsgevonden, niet was tegemoet gekomen aan de eisen van O.L.Vrouw van Fatima.

Abbé Caillon vertelt: "Het interview duurde anderhalf uur. Zuster Lucia verklaarde dat de toewijding van Rusland had plaatsgevonden."¹²²

Wat ? Zuster Lucia zegt dat de toewijding plaats heeft gehad ? Zelfs de meest stoutmoedige van de anti-Fatima krachten aarzelde dit nieuws de wereld rond te bazuinen. Men zou verwachten dat zo’n schokkende woorden onmiddellijk van de daken zouden geschreeuwd worden ad mare usque ad mare. Dat was niet het geval. In plaats daarvan volgde er een vreemde kalmte op hetgene dat de grote triomf voor het anti-Fatima establishment zou moeten betekenen. Maar er naderde een gebeurtenis die het perfecte podium voor de aankondiging zou zijn.

Tussen 8 en 12 mei 1992 vond er een internationaal congres over ‘Fatima en Vrede’ plaats in het Paulus VI centrum ter voorbereiding van de 75ste verjaardag van de eerste verschijning in de Cova. Ongeveer 500 personen namen eraan deel. Het was de ideale omgeving voor de grote bekendmaking.

Onder de aanwezigen was ook Pater Gruner, die uitgenodigd was om te ondergaan hoe zijn levenswerk door 1 specifieke spreker afgebroken werd. Bisschop Jose da Cruz Policarpo karakteriseerde hen die nog steeds voor de toewijding van Rusland ijverden (zoals Pater Gruner, ook al werd zijn naam niet genoemd), als "... geneigd tot een simplistische interpretatie van de geschiedenis en met een voorkeur voor mythen en het pseudo-kerkelijke ...", die "... de pausen en bisschoppen ervan beschuldigen verantwoordelijk te zijn voor de problemen in de wereld omdat ze niet aan het verzoek van O.L.Vrouw van Fatima voldoen." (Bisschop da Cruz Policarpo, vroeger hulpbisschop van Lissabon en nu rector van de Portugese katholieke Universiteit is gekarakteriseerd als een ‘... man van links, gekend om zijn progressieve houding ...’) ¹²³

Maar de zogenaamde woorden van Zuster Lucia werden op 21 maart niet aangekondigd op het podium.

In een toespraak op 13 mei vermeldde Kardinaal Sodano, de nieuw aangestelde Staatssecretaris, de voorbije pogingen tot toewijding van de pausen maar hij vermeldde er niet bij dat de enige Paus die een expliciete (maar onvolledige) toewijding van Rusland uitgesproken had Paus Pius XII was, in 1952.

De aankondiging van de woorden van 21 maart volgde ook nu niet.

In een privégesprek met Abbé Caillon, herhaalde Pater Messias Coelho een deel van de inhoud van de bijeenkomst van 21 maart: "Lucia zei dat de toewijding had plaatsgevonden, dat ze dat altijd al gezegd heeft en dat ze nooit iets in verband met Rusland heeft gevraagd, maar wel in verband met de eenheid van de bisschoppen. En aangezien die eenheid niet perfect was, zullen de gevolgen niet zo goed zijn als verhoopt."¹²⁴

Pater Coelho voegde toe, "dat er dingen waren die Lucia had gezegd maar die hij niet mocht onthullen omdat de Nuntius hem dat verboden had."¹²⁵ Dus nu was er een vierde geheim van Fatima. Hoe sterk de anti-Fatima krachten ook probeerden om Zuster Lucia te doen buigen in richting die hun programma vereiste, zij zou altijd iets zeggen dat verborgen diende te worden voor de gelovigen. Dit zou later betekenen dat, wat ze werkelijk nodig hadden, een Zuster Lucia was wiens woorden volledig de hunne waren.

Een briljante jonge religieus uit Frankrijk, Broeder François de Marie des Anges van de Katholieke Contrareformatie, mengde zich ook in het debat. Zijn dramatische analyse van de mensen en de gebeurtenissen rond Fatima onthult een talent dat deels John le Carre en deels G.K.Chesterton is.

Broeder François ontleedde Pater Coelho’s verslag met haarscherpe precisie.

"Het is in feite onwaarschijnlijk dat Zuster Lucia op 21 maart 1992 verklaarde dat ze altijd al gezegd heeft dat de toewijding van Rusland had plaatsgevonden wanneer een reeks overeenstemmende getuigenissen die teruggaan tot 1984, 1986, 1987 en 1989, waarvan er een heel deel verzameld zijn door Abbé Caillon zelf - aantoont dat ze gedurende die jaren vaak verklaarde dat de toewijding van Rusland nog steeds niet had plaatsgevonden volgens de wil van O.L.Vrouw. Trouwens, hoe is het mogelijk te geloven dat Zuster Lucia toevertrouwde dat ze nooit iets over Rusland heeft gezegd ? Op die manier worden zowel het verzoek dat in Tuy gedaan werd als de belofte van O.L.Vrouw als onzin afgedaan!

"We weten in feite dat zij op verschillende gelegenheden tijdens het laatste decennium uitlegde waarom de toewijdingen die uitgesproken werden op 13 mei 1982 en 25 maart 1984 en overigens bijna identiek waren, niet overeenstemmen met het verzoek van O.L.Vrouw. Op het zelfde moment bevestigde ze dat ‘God wil dat Rusland als enige object van de toewijding fungeert.’ Om het Goddelijke plan tot uitvoer te brengen is in feite de toewijding van Rusland alléén noodzakelijk, ‘want Rusland is een immens, goed gedefinieerd gebied, en haar bekering zal gezien worden en zal op die wijze bewijzen wat er kan bereikt worden door toewijding aan het Onbevlekt Hart van Maria’."¹²⁶

Toen voegde Broeder François zijn meest overtuigende argument toe:

"Bovendien," zei hij, "als Zuster Lucia werkelijk op 21 maart 1992 had gezegd dat de toewijding van Rusland uitgevoerd was, zou haar verklaring niet geheim zijn gebleven, of ‘verborgen’ om de woorden van Abbé Caillon te gebruiken. Eerst en vooral zou de apostolische nuntius, Monseigneur Luciani Angeloni het bekend hebben gemaakt terwijl hij de spreekkamer verliet. Ten tweede zou Pater Messias Coelho het gepubliceerd hebben in zijn magazine Mensagem de Fatima, en om meer precies te zijn in het nummer dat een paar weken later verscheen (mei, nummer 189). Dan zou Pater Fox het niet nagelaten hebben de zaak te vermelden in het julinummer van zijn tijdschrift, Fatima Family Messenger. Ten derde zou Dokter Lacerda deze verklaring van Lucia gebruikt hebben als een onweerlegbaar argument in zijn controverse met Pater Gruners vertegenwoordiger in Fatima. Ten vierde zou de rector van het Fatima heiligdom (Monseigneur Guerra) ernaar verwezen hebben toen hij ondervraagd werd door Abbé Laurentin."

"Ten vijfde zou Abbé Caillon dit nieuws te weten zijn gekomen, niet in de gangen van dit congres, maar uit de mond van Monseigneur Policarpo, toen die zijn toespraak over ‘Fatima, vrede en Rusland’ gaf (zoals eerder vermeld)."¹²⁷

De beschuldiging vereiste een reactie. Die kwam er ook.

Monseigneur Luciano Angeloni’s brief aan Broeder François van 4 augustus 1992 lijkt de stoom van de ketel te laten: "Tijdens mijn laatste bezoek, op 21 maart laatstleden, werd ik vergezeld van twee specialisten in de materie van Fatima, die me vroegen hen de gelegenheid te geven om Zuster Lucia nog eens te zien (die ze sinds 1983 niet meer ontmoet hadden). Zonder dat het nodig is dit nieuws bekend te maken, kan ik je vertellen dat er geen gesprek plaatshad. Er waren geen speciale aankondigingen. Het was gewoonweg een bezoek van mijnentwege, gedurende hetwelk zij die gevraagd hadden me te vergezellen, Zuster Lucia nog eens wensten te zien. Ze spraken met haar over verschillende actuele onderwerpen - onderwerpen, bijvoorbeeld, die in haar Herinneringen uitgegeven zijn."¹²⁸

Met andere woorden, niet het soort uitwisseling dat een grote aankondiging voor het congres veroorloofde. In feite zelfs niets dat het vernoemen waard was. Dus - er loog iemand.

Ironisch genoeg gaf Kardinaal Casaroli op het zelfde congres toe waartoe zijn 30 jaren van ostpolitik geleid hadden. "De Kerk, die grote aandacht scheen te schenken aan de grote kwesties van ontwapening en spanning tussen de twee machtsblokken, lijkt nu machteloos tegenover het mozaïek van conflicten die nu in de wereld losbarsten. Het feit dat de hoogste internationale autoriteiten even machteloos zijn, biedt ons geen troost."¹²⁹

Broeder François merkt op wat Kardinaal Casaroli betreft, dat we een totale instorting beleven! Maar de vorige Staatssecretaris zal hierdoor zijn geloof in vrijmetselaarshumanisme niet afzweren¹³⁰, evenmin als zijn decennia trouwe dienst aan de Vaticaan - Moskou overeenkomst.

Wie kon er geraden hebben dat al wat er in dit drukke jaar tot nu toe was voorgevallen slechts de voorbode was voor het drama dat zich op de 75ste verjaardag van het Zonnewonder zou afspelen.